Pamper mijn kind niet!

Posted on 20 november 2010

0


Het is alweer lang geleden dat ons dochtertje steeds de ene hand op de andere zette en zong: ‘deze hand op deze hand, zo klim ik naar boven’. Zij is inmiddels ruim 11 en zingt geen peuterliedjes meer. Haar Amerikaanse idolen klimmen niet met behulp van hun handen.

Misschien ligt het aan mij en de kringen waarin ik me begeef, maar de laatste tijd kom ik te vaak mensen tegen die het over hun niet gemotiveerde kinderen hebben. Doorgaans gaat het over kinderen die pas aan de universiteit of op de hogeschool erachter komen dat ze eigenlijk iets anders willen zijn dan ze met hun huidige studie kunnen worden. Maar wat, weten ze ook nog niet. Ze stoppen meestal met hun studie in afwachting van het moment dat ze ineens het licht zien en weten wat ze echt willen of kunnen. Of erger nog, ze doen jaren lang – met directe of indirecte (via studiebeurzen) financiële steun van hun hardwerkende ouders – over een bachelorstudie. Een master halen lijkt al helemaal niet tot de mogelijkheden te behoren. Dit schijnt een nieuwe trend te zijn binnen de jongerencultuur. Als je daaraan niet meedoet, mankeert er iets aan je. Dan ben je een studiebol, nerd of watje.
Vroeger waren er andere definities voor bepaalde handelingen of houdingen van de mensen. Je was een loser als je je studie verwaarloosde omdat je niet zo goed wist wat je wilde. Het moet aan de steeds warmer wordende aardebol liggen dat de definities ook steeds milder worden. Iets anders kan ik niet zo gauw bedenken. Te lui! Niet alleen de ozonlaag schijnt aangetast te zijn maar ook de structuur van de menselijke hersenen, waaruit de definities voortvloeien.

Zodoende hebben wij, als moderne mens, zachte definities uitgevonden voor harde begrippen. Luiheid noemen we cognitieve verlamming, volgzaam gedrag zien we als cognitieve dissonantie, onbeschoft gedrag relateren we aan een getraumatiseerde persoonlijkheid. Hoe duurder de woorden die het gedrag definiëren hoe zachter de aanpak van ongewenste consequenties ervan.

U mag me ouderwets noemen, maar ik verlang heel vaak naar de oude definities van begrippen en daarmee de oude handelingen.
Ik zou bijvoorbeeld graag willen dat onze jeugd wat minder gepamperd wordt. Dat de leerkrachten meer gaan geloven in de potenties van hun leerlingen. Dat ze die kinderen niet te voorzichtig benaderen en te weinig prikkelen om te voorkomen dat ze niet op hun tenen hoeven te lopen.
Leerkracht, geloof me. De moderne kinderen laten zich niet zo gauw dwingen op de tenen te lopen. Je hoeft niet bang te zijn om op hun tere zieltje te trappen. Ze laten zich heus de kaas niet van het brood eten. Bied ze gerust meer leerstof aan. Zet ze ook thuis aan het werk. ‘Kinderen hebben recht op spelen’, daar heb je groot gelijk in. Maar door een uurtje extra huiswerk ontneem je ze dat recht niet. Probeer niet de rol van de beschermengel op je te nemen als sommige ouders naar extra leerstof voor thuis vragen. Die geven minstens net zoveel om hun kind als jij om je leerling. Ze zijn misschien bezorgd, maar niet overbezorgd. Wees niet overtuigd van je juiste oordeel over de competenties en vooral potenties van je leerling, wanneer je ze te laag lijkt in te schatten. Houd er rekening mee dat elk kind verborgen competenties heeft en dat de menselijke potenties sowieso vaak onzichtbaar zijn.  Schat het niveau van je leerling eerder hoger dan lager in. Zelfs wanneer je ervan overtuigd bent dat een leerling weinig in zijn mars heeft, zet je overtuiging om in de twijfel en geef die leerling het voordel van de twijfel. Plaats je leerling op een hoger niveau dan je inschat dat hij kan. Vervang daardoor de cultuur van de gemakzucht door de cultuur van het klimmen. Wees niet bang dat die leerling teleurgesteld zou raken, mocht achteraf blijken dat het niveau te hoog is. Een modern kind weet heel goed hoe de teleurstellingen omgezet kunnen worden in de acceptatie van feiten. Laat die kinderen klauteren, kruipen hebben ze genoeg gedaan. Toen ze kropen hebben we ze aan de hand genomen en stap voor stap geleerd te lopen, omdat we uit ervaring wisten dat een kind in een bepaalde fase hoort te lopen. Die potentie kenden wij. Onze wetenschap maakte dat we het kind hielpen om de potentie om te zetten in de competentie. De natuur had ons talloze geslaagde voorbeelden laten zien. Laat de onwetendheid over de potenties van je leerlingen niet tot de curettage van hun ongeboren competenties leiden. Daarmee zul je hun en de maatschappij te kort doen, eveneens indirect jezelf als onderdeel van de samenleving. Leer ze de kunst van het klimmen en de voldoening die het bereiken van de top hen geeft kennen. Haal ‘The sky is the limit’ uit clichés en plaats het in hun verbeeldingskracht. Jij kunt het en zij kunnen het.

Ik ken, als oud docent en ook uit mijn persoonlijke omgeving, veel voorbeelden van leerlingen die veel lager ingeschat waren dan ze werkelijk konden. Leerlingen die op het vmbo zaten, terwijl ze makkelijk het vwo aankonden. Hun ouders kenden doorgaans het onderwijssysteem niet en hadden geen idee waar hun kind beland was. Die kinderen verveelden zich tijdens de lessen, maar ze waren ook gewend aan het gemak dat het vmbo hen bood. Het kwam niet in hen op om er iets aan te doen.  
Mijn nicht kreeg op de basisschool het vmbo-advies en haar ouders konden haar leerkracht niet overtuigen dat ze een hoger niveau aankon. Ze besloten dat advies simpelweg niet aan te nemen en zetten haar op havo/vwo, gelukkig werkte de middelbare school ook mee (wat niet altijd het geval is). Zij zit nu, als een zeer geslaagde leerling, in klas 5 vwo en wil graag arts worden.
De zoon van mijn vrienden kreeg ook het vmbo-advies. Ook zijn ouders konden de leerkracht niet bij het verstand brengen dat hij meer kon. De middelbare school bij hen in de buurt wilde uitsluitend het advies van de basisschool aannemen en weigerde hem in te schrijven voor havo/vwo. Gedwongen schreven zijn ouders hem in een school ver van hun huisadres. Hij koos zelf voor de havo en is nu bezig met zijn afstudeerproject in IT aan de hogeschool van Utrecht en heeft daarnaast, op zijn 22e, een eigen bedrijf in die sector.

Dit land heeft nu en vooral in de toekomst behoefte aan de talenten die met een duwtje in de rug tot bloei kunnen komen. Onthoud ze dat duwtje niet. Iemand die de potentie heeft om arts te worden hoort niet thuis op het vmbo. Ontneem ze het gemak van vandaag en gun de maatschappij hun gunsten van de toekomst. Wees ervan overtuigd dat je ze daarmee morgen de voldoening geeft die ze vandaag niet voorspellen kunnen. Dat is waar zij recht op hebben. Niet bang zijn om de lat hoger te leggen!

Posted in: Maatschappelijk